ForumAjans.Com - Dostluk ve Paylaşım Forumunuz - Fotoğraflarla Demokrasi Tarihimiz (III.Bölüm)

Milli Birlik Komitesi ve Sonraki Gelişmeler

Orgeneral Cemal Gürsel

Alıntı:
Bu dönemde, dört başbakan tarafından dokuz hükümet kuruldu. Bu dönemin dışında Cemal Gürsel Devlet Başkanı ve Başbakan olmakla beraber asıl idare, ihtilali yapan Milli Birlik Komitesi’nin elindeydi. Kısa zamanda bu işin böyle gitmeyeceği anlaşıldı. Kurucu Meclis’in hazırladığı 1961 Anayasası uyarınca, 1961 Ekim’inde genel seçimler yapıldı. CHP Genel Başkanı İnönü, 20.11.1961’de AP ile ortak bir hükümet kurdu. Arkasından İnönü ve Suat Hayri Ürgüplü başkanlığında oluşturulan koalisyon hükümetleri görev yaptı.

1965 yılında yeni seçimler yapıldı. AP, iktidara geldi. Süleyman Demirel, başbakan oldu ve muhtelif değişikliklerle Demirel Hükümetleri 12 Mart 1971’e kadar devam etti. Demirel, bu devirde tek parti hükümeti kurduğu için bir hayli yatırım yaptı. Keban Barajı, İstanbul Boğaz Köprüsü ve çevre yolları, Afşin-Elbistan Santrali, Aliağa Petro-Kimya Tesisleri, İskenderun Demir Çelik Sanayii gibi teşebbüslere, bu dönemde başlandı.

1961 Anayasası ve Çift Meclisli Yapı

Alıntı:
27 Mayıs ihtilali ile ülke yönetimine el koyan askerî güç, yeni bir anayasa yapmak için 'Kurucu Meclis' oluşturdu. Bir yıl içinde hazırlanan yeni anayasa, 9 Temmuz 1961'de halk oyuna sunuldu. Seçmenlerin yüzde 81'inin katıldığı oylamada, yeni anayasa yüzde 61,5 "Evet" oyu ile kabul edildi.

Böylece Türk tarihinde, ilk kez bir kurucu meclis anayasa hazırlamış ve bu anayasa halkoyu ile kabul edilmişti.

Uzmanlara göre 1961 Anayasası uzun ve ayrıntılı bir metindi. Ama önemli yenilikler de getiriyordu. Millet egemenliğinin "yetkili organlar eliyle kullanılacağı" hükmü ile ılımlı bir kuvvetler ayrılığı prensibi yer aldı.

Yasama ve denetim yetkisi TBMM’nce; yürütme Meclisin içinden çıkmakla birlikte ayrı bir organ olarak Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu’nca; yargı yetkisi ise bağımsız mahkemelerce yerine getirilecekti.

Önemli değişikliklerden biri de TBMM'nin "Millet Meclisi" ve "Cumhuriyet Senatosu"ndan oluşan "çift meclisli" bir yapıdan kurulması idi. Ayrıca, yasaların Anayasa’ya aykırı olup olmadığını tespit etmek üzere "Anayasa Mahkemesi" kurularak, yargısal denetime ağırlık verildi.

Temel hak ve özgürlükler, o güne kadar hiçbir Türk anayasasında görülmemiş biçimde ayrıntılı olarak düzenleniyordu. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmalarına da sınırlar konuluyordu. Anayasa ayrıca devlete pek çok sosyal ödevler yüklüyordu.

1961 Anayasası, 1971 yılındaki değişiklikleriyle birlikte 1980'de yapılan ikinci bir askerî darbeye kadar yürürlükte kaldı.

Orgeneral Cemal Gürsel ve Kraliçe Elizabeth

İhtilal Sonrası Gelişmelerin Seyri

Alıntı:
1960 ihtilalinin beyni konumundaki Tuğgeneral Cemal Madandoğlu, liderliği Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Cemal Gürsel'e bıraktı. Dağıtılan Meclis yerine yasama organı görevini üstlenen Milli Birlik Komitesi, çeşitli rütbelerden 37 subaydan oluşuyordu. Orgeneral Cemal Gürsel başbakan oldu. İhtilalciler bir yandan sivil yönetime geçme çabalarını sürdürürken, bir yandan da kendi içlerindeki 235 generali emekliye sevk etti. Bu karar ordu içinde karşıt görüşlü subayların varlığını da ortaya çıkardı. 21 Ağustos’ta ise 3400 subay emekli edildi. MBK üyesi Albay Alparslan Türkeş, ihtilalcilerle ihtilafa düşünce Başbakanlık Müsteşarlığı görevinden alındı. Bunu, 13 Kasım'da MBK'nın yaptığı yıldırım tasfiye izledi. MBK'nın başta Türkeş olmak üzere 14 üyesi ilişikleri kesilip yurt dışına sürgün edildi. Bir yandan kurulan yeni Meclis anayasayı görüşürken, bir yandan da Demokrat Parti milletvekillerinin Yassıada duruşmaları süratle devam ediyordu. Kurucu Meclis’in çıkardığı Anayasa 9 Temmuz 1961'de yapılan halkoylamasıyla kabul edildi. 16 Eylül sabaha karşı Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın, Yassıada'da idam edilmesi bütün dünyada büyük yankı yarattı. 15 Ekim'de genel seçimler yapıldı. Ordunun müdahalesiyle Cemal Gürsel dördüncü cumhurbaşkanı seçildi. 20 Kasım'da CHP-AP koalisyonu İsmet İnönü Başbakanlığında oluşturuldu.

Orgeneral Cemal Gürsel - Alparslan Türkeş

Bakanlar Kurulu

27 MAYIS ASKERİ MÜDAHALE DÖNEMİ

Alıntı:
I. Gürsel Hükümeti (30.05.1960-05.01.1961): Milli Birlik Komitesi Başkanı(MBK) Cemal Gürsel, MBK tarafından Başbakan olarak görevlendirildiğini, herhangi bir siyasi partiye üye olmayanlardan bir hükümet kurduğunu ilan etti. Hükümet için güvenoylamasına ihtiyaç duyulmadı. Gürsel, demokratik gelişmelere uygun yeni bir hükümetin kurulabilmesi için istifa etti.

II. Gürsel Hükümeti (05.01.1961-20.11.1961): Cemal Gürsel, Başbakan olarak, kendisi dışında MBK üyesi olmayan-lardan oluşan yeni bir hükümet kurdu. Güvenoylaması yapılmadı.